Analyse AI onder controle van het bedrijf
Belgische ondernemingen en één AI-model
Of een AI-aanbieder wordt uitgesloten of zelf van koers verandert, heeft een Europees bedrijf niet in de hand, maar of zijn eigen AI naar een ander model kan overstappen, kiest het zelf.
- Gepubliceerd
- Bijgewerkt
- Leestijd
- 5 min leestijd
- Redacteur
- David Lahuta
In het kort
- In februari 2026 raakten het Amerikaanse ministerie van Oorlog en Anthropic, een ontwikkelaar van AI-modellen, het volgens beide partijen niet eens over grenzen aan militair gebruik, waarna het ministerie de producten van het bedrijf uitsloot.12
- Een bedrijf in Europa heeft op zulke gebeurtenissen geen invloed. Het beslist alleen of zijn AI van één model afhangt of tussen modellen kan wisselen.
- Aanbieders stoppen bovendien volgens hun eigen planning met oudere modellen, en een uitgefaseerd model geeft geen antwoord meer.78
- Wat een bedrijf vrij houdt, is één AI van het bedrijf tussen zijn mensen en de modellen, met instructies, data en vastleggingen bij het bedrijf zelf.
- Volgens het EU-recht blijven de verplichtingen die bij het gebruik van AI horen bij het bedrijf, welk model het ook gebruikt.9
Wat gebeurde er in het Amerikaanse conflict?
Anthropic schreef op 26 februari dat het Amerikaanse ministerie van Oorlog alleen contracten wilde sluiten met AI-bedrijven die “elk rechtmatig gebruik” aanvaarden, en dat het zelf twee uitzonderingen zou handhaven, massale binnenlandse surveillance en volledig autonome wapens.1 Het ministerie stelde in zijn processtukken dat het een risico zag dat het bedrijf zijn software zou aanpassen om zijn eigen beleid af te dwingen, en op 3 maart wees de minister van Oorlog het bedrijf aan als risico voor de toeleveringsketen.2 Anthropic verklaarde op 5 maart dat het dit bij de rechter zou aanvechten.3 Op 26 maart beval een rechtbank in Californië de maatregelen op te schorten, en op 27 augustus vernietigde zij de aanwijzing op grond van één wet.46 Op 25 september wees het hof van beroep in Washington, dat de uitsluiting op grond van een andere wet toetste, de verzoekschriften van Anthropic af, waarbij een van de drie rechters een afwijkend oordeel gaf.5
Wij kiezen geen partij. De zaak is hier van belang om wat ze laat zien over afhankelijkheid van één aanbieder.
Waarvan hangt een bedrijf af als zijn AI op één model draait?
Van meer dan het model. Het hangt af van de gebruiksvoorwaarden van de aanbieder, van diens planning voor het uitfaseren van modellen en van alles wat de aanbieder overkomt in het land waar hij gevestigd is.
Modellen uitfaseren is routine. Anthropic en OpenAI vermelden allebei in hun documentatie dat ze oudere modellen regelmatig uitfaseren en dat een uitgefaseerd model geen verzoeken meer aanneemt.78 Anthropic kondigt dat voor publiek uitgebrachte modellen minstens 60 dagen vooraf aan.7 Twee van zijn modellen werden op 15 juni 2026 uitgefaseerd, twee maanden na de aankondiging van 14 april.7 Elke keer moet alles wat op het oude model is gebouwd, opnieuw worden getest.
Overstappen kost tijd. Volgens het hof van beroep gaf het ministerie zichzelf een termijn van 180 dagen om de producten van één aanbieder te verwijderen.5
| Waarvan uw AI afhangt | Wat zonder u kan veranderen | Wat u vrij houdt |
|---|---|---|
| Het model | Het wordt uitgefaseerd volgens de planning van de aanbieder78 | Een reeks eigen, echte taken waarop u elk model kunt testen |
| De voorwaarden van de aanbieder | De aanbieder verandert wat hij toestaat | Voorwaarden die u vooraf leest, en een tweede aanbieder die u kent |
| De positie van de aanbieder | Een conflict, een overheidsmaatregel of een nieuwe eigenaar treft de aanbieder | De mogelijkheid om binnen enkele weken naar een ander model over te stappen |
| Uw instructies en instellingen | Ze bestaan alleen in het account bij de aanbieder | Een kopie in uw eigen systemen |
| De vastlegging van wat de AI deed | Die ligt bij de aanbieder, of nergens | Een vastlegging die het bedrijf zelf bijhoudt |
| Persoonsgegevens bij de aanbieder | Het contract loopt af | Teruggave of verwijdering, vastgelegd in het contract10 |
Hoe blijft een bedrijf vrij om over te stappen?
Door één AI van het bedrijf tussen zijn mensen en de modellen te plaatsen. Mensen en de systemen van het bedrijf werken met die AI, en die roept op de achtergrond een model aan. Een ander model kiezen wordt dan een instelling en een test, geen nieuw project.
Drie dingen maken dat mogelijk.
- Instructies, data en vastleggingen blijven bij het bedrijf. De instructies die de AI vertellen hoe uw werk gedaan wordt, de documenten waaruit hij put en de vastlegging van elke vraag en elke actie staan in uw eigen systemen.
- Rechten blijven bij het bedrijf. Elke gebruiker werkt alleen met zijn eigen rechten, welk model ook antwoordt.
- Een tweede model wordt getest voordat het nodig is. Een kleine reeks echte taken, af en toe op een ander model uitgevoerd, laat zien of een overstap zou werken en wat die zou kosten.
Vijf vragen laten zien waar u staat.
- Weet u op welk model en bij welke aanbieder elk gebruik van AI in het bedrijf draait?
- Worden de instructies, documenten en vastleggingen van uw AI in uw eigen systemen bewaard?
- Zouden uw belangrijkste toepassingen binnen enkele weken op een tweede model kunnen draaien, en heeft iemand dat geprobeerd?
- Krijgt u volgens het contract bericht voordat een model wordt uitgefaseerd of de voorwaarden veranderen?
- Staat in het contract hoe uw gegevens worden teruggegeven of verwijderd als de dienst eindigt?
Nu handelen of afwachten?
Handel nu waar het weinig kost, en wacht met de rest. In kaart brengen waar AI wordt gebruikt en op welk model, instructies en vastleggingen in uw eigen systemen bewaren en een aankondigingstermijn en een exitregeling in het contract opnemen kost weinig moeite en helpt, wat uw aanbieder ook overkomt.
Een getest tweede model kan wachten tot AI werk draagt dat u niet enkele weken kunt stilleggen. Ruimte voor meerdere modellen is makkelijker vanaf het begin in te plannen dan later toe te voegen.
Wat dit betekent voor een bedrijf in Europa
In de EU blijven de verplichtingen die bij het gebruik van AI horen bij het bedrijf dat de AI gebruikt, welk model er ook onder draait. De AI-verordening noemt zo'n bedrijf een gebruiksverantwoordelijke.9 Sinds 2 februari 2025 moet het zorgen voor voldoende AI-geletterdheid bij de mensen die namens het bedrijf met AI werken.9 Voor gebruik met een hoog risico, zoals het filteren van sollicitaties, gelden de eigen verplichtingen vanaf 2 december 2027, waaronder menselijk toezicht door opgeleide mensen en het bewaren van de logs van het systeem gedurende ten minste zes maanden.9 Sinds 2 augustus 2025 moeten aanbieders van AI-modellen voor algemene doeleinden de bedrijven die hun modellen in AI-systemen inbouwen informatie geven over de mogelijkheden en beperkingen van het model.9 Als u van model wisselt, veranderen die documenten mee, dus een overstap is ook een stap in uw eigen naleving. Als een AI-aanbieder persoonsgegevens voor u verwerkt, eist de AVG (GDPR) dat het contract bepaalt dat hij aan het einde van de dienst al die gegevens wist of teruggeeft, naar uw keuze.10
Volgende stap
Wilt u zien hoe sterk het AI-gebruik in uw bedrijf aan één aanbieder vastzit, dan bekijken we dat graag samen met u in een kort gesprek. Wat u met de uitkomst doet, beslist u helemaal zelf.
Bronnen
- 1. Anthropic, Statement from Dario Amodei on our discussions with the Department of War (26 February 2026). Gelezen op 17 november 2026
- 2. U.S. Department of Justice for the U.S. Department of War, Response in opposition to emergency motion for stay pending review, Anthropic PBC v. U.S. Department of War, D.C. Circuit No. 26-1049 (filed 19 March 2026). Gelezen op 17 november 2026
- 3. Anthropic, Where things stand with the Department of War (5 March 2026). Gelezen op 17 november 2026
- 4. U.S. District Court for the Northern District of California, Anthropic PBC v. U.S. Department of War, No. 26-cv-01996-RFL, preliminary injunction order (26 March 2026). Gelezen op 17 november 2026
- 5. U.S. Court of Appeals for the District of Columbia Circuit, Anthropic PBC v. United States Department of War, No. 26-1049, opinion (decided 25 September 2026). Gelezen op 17 november 2026
- 6. U.S. District Court for the Northern District of California, Anthropic PBC v. U.S. Department of War, No. 26-cv-01996-RFL, order of final relief (27 August 2026). Gelezen op 17 november 2026
- 7. Anthropic, Claude Platform documentation, Model deprecations. Gelezen op 17 november 2026
- 8. OpenAI, API documentation, Deprecations. Gelezen op 17 november 2026
- 9. Regulation (EU) 2024/1689, the AI Act, consolidated text as at 27 July 2026 (EUR-Lex). Gelezen op 17 november 2026
- 10. Regulation (EU) 2016/679, General Data Protection Regulation, Article 28, EUR-Lex. Gelezen op 17 november 2026
Wijzigingsgeschiedenis
- Gepubliceerd.