Valkostagreining Kostnaður, samningar, eignarhald
Ský, blendingsský eða eigin netþjónar?
Enginn einn staður hentar öllum kerfum, svo valið fer fram kerfi fyrir kerfi eftir álagi, reglum, fólkinu sem rekur kerfin og kostnaðinum við að fara annað.
- Birt
- Uppfært
- Lestími
- 9 mín. lestur
- Ritstjóri
- David Lahuta
Í stuttu máli
Enginn einn staður er réttur fyrir öll kerfi, svo ákvörðunin er tekin kerfi fyrir kerfi. Breytilegt álag, fátt tölvufólk og þörf fyrir að komast fljótt af stað mæla með almennu skýi. Jafnt og mikið álag, strangar gagnareglur og teymi sem rekur nú þegar netþjóna mæla með eigin netþjónum. Flest fyrirtæki með mörg kerfi enda með blöndu, blendingsský. Frá og með 12. janúar 2027 má veitandi skýjaþjónustu í ESB ekki lengur rukka þig fyrir að færa þig frá honum.1
Hverjar eru leiðirnar þrjár?
Samkvæmt skilgreiningu NIST, staðlastofnunar Bandaríkjanna, er almennt ský opið almenningi og staðsett hjá veitandanum.2 Einkaský þjónar einni stofnun eða fyrirtæki og getur verið innan eða utan húsnæðis síns, svo einkaský og eigin netþjónar eru ekki það sama.2
- Almennt ský. Kerfin þín keyra í gagnaverum veitandans og þú greiðir fyrir notkunina. Hugbúnaður í áskrift fellur líka hér undir.
- Blendingsský. Samkvæmt NIST tvö eða fleiri ský sem eru tengd saman þannig að gögn og forrit geta færst á milli þeirra.2 Í daglegu tali eru sum kerfi í almennu skýi og önnur á eigin netþjónum, tengd saman.
- Eigin netþjónar (á ensku on-premise). Netþjónar fyrirtækisins sjálfs, í eigin húsnæði eða í leigðum skáp í gagnaveri annarra (á ensku colocation).
Árið 2025 greiddu 52,74% fyrirtækja í ESB með tíu eða fleiri starfsmenn fyrir skýjaþjónustu.3 Af þeim notuðu 85,15% tölvupóst í skýinu, en aðeins 30,12% keyrðu þar kerfið sitt fyrir pantanir, birgðir og bókhald (ERP).3
Hvernig standa leiðirnar þrjár hver gagnvart annarri?
Samanburður
| Viðmið | Almennt ský | Blendingsský | Eigin netþjónar |
|---|---|---|---|
| Kostnaður yfir nokkur ár | Lítið í byrjun, síðan leiga sem vex með notkuninni | Báðar tegundir kostnaðar, auk tengingarinnar | Vélbúnaður greiddur fyrir fram, síðan rafmagn, rými og fólk |
| Gögn og reglur | Hjá veitandanum, samkvæmt samningi hans | Viðkvæm gögn heima, hitt í skýinu | Í þínum höndum, ásamt öllum öryggisskyldum |
| Fólk sem þarf | Einhver sem ber ábyrgð á aðgangi, stillingum og reikningnum | Þekking á tveimur umhverfum | Teymi fyrir uppfærslur, afrit og vöktun |
| Hraði | Fljótlegt að byrja, afkastageta eftir þörfum | Fljótlegt í skýjahlutanum | Hægara, meiri afkastageta þýðir nýjan vélbúnað |
| Áhætta | Reikningur sem vex án þess að nokkur taki eftir, þú ert háður einum veitanda | Tengingin, og tvö umhverfi sem þarf að verja | Netþjónn sem enginn uppfærir, enginn á vakt |
| Leiðin út | Engin gjöld fyrir að skipta frá 12. janúar 2027, en flutningurinn er samt vinna | Hver hluti fer út á eigin forsendum | Flutningur kerfa, og vélbúnaður afskrifaður fyrr en ætlað var |
Hvað mælir með og á móti hverri leið?
Hver listi nær yfir kostnað, gögn, fyrirhöfn, hraða og hve háður þú ert öðrum.
Almennt ský
Kostir
Gallar
- Samkvæmt einu mati, í stórum stíl, tvisvar til þrisvar sinnum dýrara en að reka kerfin sjálfur.4
- Gögnin eru hjá veitandanum, undir þeirri lögsögu sem honum ber að gefa upp á vefsíðu sinni.1
- Einhver þarf samt að bera ábyrgð á aðgangi, stillingum og reikningnum.
- Verð og þjónusta breytast þegar veitandanum hentar.
- Sérlausnir eins veitanda gera erfiðara að fara annað.
Blendingsský
Kostir
Gallar
- Þú greiðir fyrir hvort tveggja, og fyrir gögn sem streyma út úr skýi sem notað er samhliða öðru má enn taka gjald á kostnaðarverði.1
- Gögn sem fara á milli hlutanna þarf að verja.
- Tvö umhverfi sem þarf að tryggja og taka afrit af.
- Breyting sem nær yfir bæði krefst þess að bæði séu tilbúin.
- Tengingin er enn eitt sem getur bilað.
Eigin netþjónar
Kostir
Gallar
- Vélbúnaður greiddur fyrir fram og endurnýjaður síðar.
- Öll öryggisvinnan er þín, þar á meðal prófuð endurheimt úr afritum.
- Einhver þarf að uppfæra og gera við, líka um nætur.
- Meiri afkastageta þýðir meiri vélbúnað.
- Þú ert háður þeim fáu sem þekkja uppsetninguna.
Hvað kostar hver leið?
Kostnaður
Almennt ský. Í byrjun lítið umfram uppsetninguna. Í rekstri leiga sem vex með notkuninni. Ef þú ferð, vinnan við flutninginn. Frá og með 12. janúar 2027 mega veitendur ekki taka gjald fyrir að skipta, þar með talin gjöld fyrir að flytja gögn út (egress), en fram að því mega þeir aðeins rukka eigin kostnað.1 Hefðbundin þjónustugjöld og viðurlög við uppsögn fyrir lok samningstíma falla ekki þar undir, svo lestu samninginn.1
Eigin netþjónar. Í byrjun vélbúnaður og rými með rafmagni og kælingu, eða leigður skápur í gagnaveri. Í rekstri rafmagn, rými, endurnýjun og umfram allt fólk. Ef þú ferð, flutningur kerfa og vélbúnaður afskrifaður fyrr en ætlað var.
Blendingsský. Hvort tveggja, hvort fyrir sinn hluta, auk tengingarinnar á milli.
Það sem birt dæmi sýna. 37signals, bandarískt hugbúnaðarfyrirtæki, greiddi 3,2 milljónir USD fyrir skýjaþjónustu árið 2022, á sama tíma og það greiddi þegar um 60.000 USD á mánuði fyrir skápa í tveimur leigðum gagnaverum.5 Fyrirtækið flutti forritin sín yfir á eigin vélbúnað árið 2023, sem keyptur var fyrir um 700.000 USD, og skýjareikningurinn lækkaði í 1,3 milljónir USD árið 2024, þó að skráageymslan væri enn ekki flutt.6 Fyrirtækið gerir ráð fyrir að spara vel yfir 10 milljónir USD á fimm árum, með sama teymi.6 comma.ai, sem þjálfar líkön fyrir sjálfvirkan akstur, áætlar að eigið gagnaver hafi kostað um 5 milljónir USD á móti 25 milljónum USD eða meira í skýinu.7
Bæði fyrirtækin hafa mikið og jafnt álag. Sérfræðingar sem Andreessen Horowitz vitnaði til árið 2021 mátu kostnaðinn við slíkt álag utan skýsins á þriðjung til helming af kostnaðinum í skýinu, hjá stórum hugbúnaðarfyrirtækjum.4 Talan sem á við þig fer eftir því hve jafnt og mikið álagið er og hvort þú greiðir nú þegar fólki laun fyrir að reka netþjóna.
Hversu krefjandi er hver leið?
Flækjustig
Einn kvarði fyrir allar leiðir, lítil, miðlungs eða mikil.
| Almennt ský | Blendingsský | Eigin netþjónar | |
|---|---|---|---|
| Fólk og þekking | Miðlungs. Enginn vélbúnaður, en einhver þarf að bera ábyrgð á aðgangi og kostnaði | Mikil. Tvö umhverfi og tengingin á milli | Mikil. Uppfærslur, afrit, vöktun og viðgerðir |
| Tími þar til allt virkar | Lítill. Stöðluð uppsetning kemst fljótt í gang | Miðlungs. Sá hluti sem keyrir á eigin netþjónum bíður eftir vélbúnaði | Miðlungs. Vélbúnaðurinn kemur fyrst |
| Hvað getur farið úrskeiðis | Miðlungs. Röng stilling opinberar gögn, kostnaðurinn læðist upp | Mikil. Tengingin bilar, gögn fara óvarin á milli | Miðlungs. Uppfærslur gleymast, bilun og enginn á vakt |
comma.ai segir að nokkrir verkfræðingar og tæknimenn hafi byggt gagnaverið og haldi því við.7
Hvenær er almennt ský rétta valið?
Þegar álagið breytist eftir árstíðum eða með vexti, þegar tölvufólk er af skornum skammti eða þegar þú þarft að komast fljótt af stað. Fyrir tölvupóst og almenna skrifstofuvinnu er hugbúnaður í áskrift yfirleitt einfaldlega besta svarið. Andreessen Horowitz kallar skýið augljóst val fyrir nýtt verkefni.4 Fyrir mörg lítil fyrirtæki er skýið réttur staður fyrir flest kerfin.
Hvenær er blendingsský rétta valið?
Þegar kerfin þín hafa ólíkar þarfir. Kerfi með jöfnu og miklu álagi eða viðkvæmum gögnum er áfram á þínum netþjónum, en vefurinn og ný verkefni keyra í skýinu. Andreessen Horowitz komst að því að jafnvel þau fyrirtæki sem voru staðráðnust í að yfirgefa skýið héldu þar eftir 10 til 30% eða meira af vinnslu sinni.4
Hvenær eru eigin netþjónar rétta valið?
Þegar álagið er jafnt og mikið, þegar lög, eftirlitsaðili eða viðskiptavinur vill að gögnin séu undir beinni stjórn þinni og þegar þú hefur fólk eða þjónustuaðila til að reka netþjónana. Sparnaðurinn sem greint hefur verið frá náðist við umfang sem mörg fyrirtæki ná aldrei.467
Hvernig tekur þú ákvörðun, skref fyrir skref?
Skref fyrir skref að ákvörðun
- Er álagið jafnt eða breytilegt? Breytilegt álag bendir til skýsins, jafnt og mikið álag til þess að reikna kostnaðinn við eigin netþjóna.
- Þurfa gögnin að vera í þínum höndum, eða aðeins innan ESB? Ef þau þurfa að vera í þínum höndum bendir það til eigin netþjóna eða blendingsskýs, en ef ESB dugar er skýjasvæði í ESB oft nóg.
- Hefur þú fólk sem rekur netþjóna, og ætlar þú að halda því? Ef ekki, þá skýið, eða eigin netþjónar sem þjónustuaðili rekur.
- Hvað myndi hvor leið kosta á fimm árum, þegar vélbúnaður, rafmagn, rými og fólk eru borin saman við leiguna?
- Hvernig myndir þú fara? Fyrir skýið skaltu lesa skilmálana um að skipta um veitanda og listann yfir gögnin sem þú getur tekið með þér, sem samningurinn verður að innihalda.1 Fyrir eigin netþjóna skaltu halda afritum og skjölun sem annar þjónustuaðili getur notað.
- Niðurstaðan. Breytilegt álag eða ekkert tölvufólk, almennt ský. Jafnt og mikið álag, strangar reglur og tölvuteymi, eigin netþjónar. Blönduð svör, blendingsský, kerfi fyrir kerfi.
Hverju þarftu að svara áður en þú ákveður?
Áður en þú tekur ákvörðun
- Hvaða kerfi rekum við, og hve mikið og jafnt er álagið á hverju þeirra?
- Hvaða gögn eru persónuupplýsingar, trúnaðarmál eða bundin samningi við viðskiptavin?
- Gildir NIS2 um okkur, og hvað krefst hún af birgjum okkar?9
- Hver rekur kerfin okkar í dag, og hvað segja samningarnir um leiðina út?
- Hve miklum gögnum mættum við tapa, og hve lengi mætti hvert kerfi liggja niðri?
- Hver er áætlunin um að fara út fyrir hvert kerfi, með afritin í okkar höndum?
Hvað fer oftast úrskeiðis hjá fyrirtækjum?
- Kerfi er flutt óbreytt í skýið og kostar meira en áður.
- Haldið er í netþjóna sem enginn uppfærir.
- Skýjareikningur er borinn saman við vélbúnaðinn einan, en fólk, rafmagn og rými gleymast.
- Byggt er á sérlausnum eins veitanda án leiðar út. Veitendum ber að segja frá því þegar skipti yrðu mjög flókin eða kostnaðarsöm.1
- Ein ákvörðun er tekin fyrir öll kerfin.
Hvað þetta þýðir fyrir fyrirtæki í Evrópu
Samkvæmt gagnareglugerðinni (Data Act), sem hefur gilt í ESB frá 12. september 2025, mega viðskiptavinir skýjaþjónustu flytja sig til annars veitanda eða yfir á eigin netþjóna, með uppsagnarfresti sem er í mesta lagi tveir mánuðir og aðlögunartíma sem er að jafnaði 30 dagar.110 Gjöld fyrir að skipta falla niður 12. janúar 2027.1 Þjónusta sem smíðuð er fyrir einn viðskiptavin og ekki boðin almennt má enn taka gjald.1 Í nóvember 2025 lagði framkvæmdastjórn ESB til frekari undanþágur fyrir lítil og meðalstór fyrirtæki sem veita slíka þjónustu og fyrir sérsmíðaða þjónustu samkvæmt samningum sem gerðir voru fyrir september 2025, en þegar þetta er skrifað er það enn aðeins tillaga.1112 Almenna persónuverndarreglugerðin (GDPR) leyfir miðlun persónuupplýsinga út fyrir EES aðeins samkvæmt reglum hennar um miðlun til þriðju landa.8 NIS2 krefst þess að fyrirtæki sem falla undir hana stýri öryggi hjá birgjum sínum og skipuleggi afritun og endurheimt.9
Á Íslandi
NIS2-tilskipunin hefur enn ekki verið tekin upp í EES-samninginn.15 Að okkar mati gilda skyldur hennar gagnvart birgjum, sem lýst er hér að ofan, því ekki enn hér á landi.
Það sem gildir í dag. Lög nr. 78/2019 ná til rekstraraðila nauðsynlegrar þjónustu.14 Samkvæmt 16. gr. reglugerðar nr. 866/2020 um öryggi net- og upplýsingakerfa rekstraraðila nauðsynlegrar þjónustu þarf slíkur rekstraraðili, sem lætur þjónustuaðila reka kerfi sín, að gera við hann skriflegan þjónustusamning sem kveður á um hlutverk og skyldur þjónustuaðilans.14 Ábyrgðin er eftir sem áður hjá rekstraraðilanum sjálfum.14 Að okkar mati getur þetta átt við veitanda skýjaþjónustu eða fyrirtæki sem rekur netþjóna fyrir slíkan rekstraraðila.
Stjórnvald. Fjarskiptastofa er sameiginlegur tengiliður Íslands á sviði net- og upplýsingaöryggis.13 Þangað er best að beina spurningum um hvort og hvernig lögin gilda um fyrirtækið og um stöðu NIS2 hér á landi.
Næsta skref
Ef það kæmi að gagni förum við gjarnan yfir kerfin þín með þér á fundi, hvar hvert þeirra myndi best keyra og hvað það kostaði yfir fimm ár. Við þróum sérsmíðuð viðskiptakerfi og forrit fyrir skýið, blendingsský eða þitt eigið gagnaver, svo svarið ræðst af kerfunum þínum.
Heimildir
- 1. Regulation (EU) 2023/2854 (Data Act), Articles 2, 23, 25, 28 to 31, 34 and 50, Official Journal of the EU. Lesið 17. nóvember 2026
- 2. NIST, Special Publication 800-145, The NIST Definition of Cloud Computing, September 2011. Lesið 17. nóvember 2026
- 3. Eurostat, Cloud computing, statistics on the use by enterprises, 2025 data. Lesið 17. nóvember 2026
- 4. Andreessen Horowitz, Sarah Wang and Martin Casado, The Cost of Cloud, a Trillion Dollar Paradox, 27 May 2021. Lesið 17. nóvember 2026
- 5. 37signals, David Heinemeier Hansson, We stand to save $7m over five years from our cloud exit, 21 February 2023. Lesið 17. nóvember 2026
- 6. 37signals, David Heinemeier Hansson, Our cloud-exit savings will now top ten million over five years, 17 October 2024. Lesið 17. nóvember 2026
- 7. comma.ai, Harald Schäfer, Owning a $5M data center, 3 February 2026. Lesið 17. nóvember 2026
- 8. Regulation (EU) 2016/679 (GDPR), Articles 44 and 45, Official Journal of the EU. Lesið 17. nóvember 2026
- 9. Directive (EU) 2022/2555 (NIS2), Articles 21 and 41, Official Journal of the EU. Lesið 17. nóvember 2026
- 10. European Commission, Data Act explained. Lesið 17. nóvember 2026
- 11. European Commission, Digital package, general questions. Lesið 17. nóvember 2026
- 12. European Commission, Simpler digital rules to help EU businesses grow, 19 November 2025. Lesið 17. nóvember 2026
- 13. Fjarskiptastofa, Netöryggi. Lesið 17. nóvember 2026
- 14. Reglugerð nr. 866/2020 um öryggi net- og upplýsingakerfa rekstraraðila nauðsynlegrar þjónustu, current version, article 16. Lesið 17. nóvember 2026
- 15. EFTA, EEA-Lex factsheet 32022L2555 (NIS2). Lesið 17. nóvember 2026
Breytingaskrá
- Birt.